Σάββατο, 9 Οκτωβρίου 2010

Ομολογία Πίστεως ή......

 «Ομολογία Πίστεως» ή ;;;;
Η απόλυτη πίστη στη μία και μοναδική αλήθεια  που κατέχουν και εκφράζουν οι ίδιοι, η εφαρμογή κατά γράμμα των όσων εντέλλεται αυτή η μία και μοναδική αλήθεια σε όλες τις πτυχές του ανθρώπινου βίου, δημόσιου και ιδιωτικού, και η απόρριψη όποιας άλλης παράδοσης είναι οι θεμέλιοι λίθοι κάθε ολοκληρωτισμού. Όσες φορές κατάφεραν να κυριαρχήσουν ολοκληρωτικές ιδέες σε κάποια γωνιά του πλανήτη μας το ισοζύγιο ήταν πάντοτε σε βάρος των ανθρώπων και της αλήθειας. Τα μέσα που χρησιμοποιούσαν ήταν η τρομοκρατία και η εξόντωση των αντιπάλων, και μάλιστα χωρίς κανένα ηθικό ενδοιασμό αφού οι άλλοι  ήταν «άπιστοι», «αιρετικοί», ή «αντιδραστικοί», και επομένως οι ίδιοι επιτελούσαν έργο θεάρεστο και χρήσιμο.
Πάντοτε το αποτέλεσμα ήταν κάποιας μορφής τυραννία στηριγμένη στο φόβο και στο αίμα των θυμάτων της. Το πιο πρόσφατο παράδειγμα οι Ταλιμπάν. «Στο όνομα του οικτίρμονος και ελεήμονος θεού», (έτσι αρχίζει το Κοράνιο), σφάζουν πιστούς και απίστους προσπαθώντας να επιβάλλουν το «νόμο του θεού», όπως βέβαια τον ερμηνεύουν οι ίδιοι, και να παγώσουν το χρόνο και την ιστορία κάπου στο 630μχ.
Θα μου πείτε ίσως ότι αυτά αφορούν κοινωνίες οπισθοδρομικές  ενώ εμείς ζούμε σε διαφορετικές συνθήκες. Η κοινωνία μας είναι ανεκτική και το κράτος έχει θεσμικά κατοχυρωμένες τις ατομικές ελευθερίες. Ευτυχώς θα έχετε δίκιο. Ωστόσο ευδοκιμούν  και στον τόπο μας παρόμοιου είδους αντιλήψεις. Η επιρροή τους δε φαίνεται να αγγίζει σοβαρό ποσοστό του κοινωνικού σώματος ωστόσο είναι υπαρκτή. Δεκάδες μεγαλύτερες ή περιθωριακότερες θρησκευτικές ομάδες χωρίζουν τον κόσμο σε δύο απολύτως διακριτά και αντίθετα κομμάτια. Στα μέλη τους, που είναι οι εκλεκτοί του θεού, οι κατέχοντες την αλήθεια και σε όλο τον υπόλοιπο κόσμο που παραμένει στην άγνοια και στην αμαρτία και θα καταλήξει στα τάρταρα του άδη. Ρίζα όλων αυτών των (συχνά παράλογων και εκτός πραγματικότητας ) ιδεών η αποκλειστικότητα στην κατοχή και έκφραση της «αλήθειας» και ο διχασμός του κόσμου με κριτήριο την αποδοχή ή όχι αυτής της αλήθειας.
Τον ίδιο απόλυτο διαχωρισμό μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, καλού και κακού αναπαράγει και το κείμενο που έγινε αφορμή να γραφούν αυτές οι αράδες. Δεν θα μας απασχολούσε αν προερχόταν από μία ακόμα μικροομάδα φανατικών, αλλά αποτελεί την έκφραση ενός ρεύματος που υπάρχει και δρά στους κόλπους της «επικρατούσας θρησκείας» του 96% του λαού μας, της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Αναφέρομαι στην «ομολογία πίστεως κατά του οικουμενισμού». Οι συντάκτες της κατ΄ αρχήν δαιμονοποιούν  τον οικουμενισμό.  Όπου ο όρος οικουμενισμός  σημαίνει την οφειλόμενη  στην αλματώδη τεχνολογική πρόοδο επικοινωνία, σύγκριση και μίξη των πολιτισμών. Όμως  γι αυτούς ο οικουμενισμός είναι το απόλυτο κακό, «είναι η χειρότερη πλάνη, η μεγαλύτερη αίρεση όλων των αιώνων».
Αξίζει εδώ να πούμε πως  όλες χωρίς εξαίρεση οι θρησκείες, ιδιαίτερα τα πιο συντηρητικά   τμήματά τους τάσσονται κατά του οικουμενισμού με λίγο έως πολύ τα ίδια επιχειρήματα. Ότι, επιδιώκει να δημιουργήσει έναν «παγκόσμιο πολιτισμό» και μία «πανθρησκεία»  που θα αφανίσει τις πολιτιστικές και θρησκευτικές ιδιαιτερότητες των λαών, και θεωρεί ισότιμες τις θρησκευτικές παραδόσεις ακυρώνοντας έτσι την αξίωση κάθε θρησκείας ότι αυτή και μόνο κατέχει την μόνη και απόλυτη αλήθεια και είναι η αληθινή θρησκεία.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και το εν λόγω κείμενο. Καταδικάζεται ο οικουμενισμός γιατί «εξισώνει όλες τις θρησκείες», «υιοθετεί και νομιμοποιεί όλες τις αιρέσεις ως εκκλησίες», «προσβάλλει το θεμελιώδες δόγμα της μοναδικής εν τω κόσμω αποκαλύψεως και σωτηρίας των ανθρώπων». Ο κόσμος όπως μας τον περιγράφει είναι υπερβολικά απλός, έως απλο̈ικός, αποτελείται από δύο απολύτως ασύμβατα μέρη. Καλό και κακό, σωτηρία και απώλεια, θεϊκό και διαβολικό  . Από τη μία μεριά «όλα τα άλλα θρησκεύματα που αγνοούν και δεν ομολογούν το Χριστό εν σαρκί εληλυθότα», γιατί «είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα και έργα του διαβόλου….., πλανούν τους ανθρώπους και τους οδηγούν στην απώλεια», κι απ την άλλη μόνο και μόνοι εμείς τα σεσωσμένα τέκνα του Θεού.
Είναι η θέση της απόλυτης άρνησης κάθε σχετικής έστω αξίας στις θρησκευτικές παραδόσεις των άλλων λαών και πολιτισμων που προκαλέι την απόρριψη της παγκοσμιοποίησης. Ο φόβος της συνάντησης με τον άλλο που όχι μόνο απορρίπτεται αλλά δαιμονοποιείται κι όλας. Η καταδίκη κάθε διαφορετικής θέασης του κόσμου και  του Θεού η μη συν-χώρηση και αποδοχή που καταλήγει στην εκούσια αυτοαπομόνωση και περιχαράκωση, γιατί όλοι οι άλλοι είναι «αμαρτωλοί» άξιοι της αιώνιας καταδίκης.
Οι φανατικοί τείνουν να βλέπουν παντού εχθρούς, τη ζωή σαν μία διαρκή μάχη με το κακό που το ταυτίζουν με τους αντιπάλους του δικού τους ολοκληρωτισμού και τον κόσμο σαν μια διαρκή απειλή για την καθαρότητα των πιστών ή οπαδών. Πάρτε ένα έντυπο μιας οποιασδήποτε ακραίας πολιτικής οργάνωσης ή μιας θρησκευτικής σέκτας. Τραγικά όμοιο το περιεχόμενό τους. Άρνηση και καταδίκη όλων των εκτός, εξιδανίκευση των εντός, απολυτοποίηση της ιδεολογίας, πλήρης στεγανοποίηση της σκέψης στα όρια της οργάνωσης, ύπαρξη οπωσδήποτε εχθρών και διαρκής μάχη εναντίον τους. Η ίδια ακριβώς ιδεολογική κατασκευή κι εδώ. Οι άλλες θρησκείες ονομάζονται «εξωτερικοί εχθροί»,οι αιρέσεις «εσωτερικοί εχθροί» της εκκλησίας  και η ιστορική πορεία της σαν ένας διαρκής πόλεμος ενάντια στους εξωτερικά και εσωτερικά επίβουλους και εχθρούς.
Αναρωτιέμαι πόση σχέση μπορεί να έχουν αυτές οι αντιλήψεις με την παγκόσμια διάσταση του έργου και των διδαχών του Χριστού. Πιστεύουμε σε ένα Θεό αγάπης που ταπεινώθηκε μέχρι εσχάτων και θυσιάστηκε για να σωθούν όλοι, χριστιανοί και μη, όλες οι φυλές της γης κι όχι ένα ελάχιστο λήμμα των ανθρώπων όπως διακηρύσσουν οι ίδιοι. Σήμερα οι ορθόδοξοι χριστιανοί αποτελούμε το 3,1% του παγκόσμιου πληθυσμού, (220 εκ. στα 6,5 δις). Μπορούμε να πιστεύουμε ελαφρά τη καρδία ότι το υπόλοιπο 96,9% της ανθρωπότητας είναι δέσμιοι του διαβόλου και «οδηγούνται στην απώλεια»; Δεν υποβιβάζει αυτή η αντίληψη τον ίδιο το Θεό μας τελικά;
Ελάχιστοι πιστοί ακόμα και κληρικοί,(για να είμαστε ειλικρινείς), γνωρίζουν τα βασικά δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, όπως  και οι πιστοί των άλλων θρησκειών δε γνωρίζουν τα δικά τους, γιατί η θρησκεία είναι κυρίως τρόπος ζωής και λατρείας, όχι ιδέες, θρησκεία είναι η συνάντησή μας με τον άλλο, στο πρόσωπο του συνανθρώπου μας θα συναντήσουμε το Θεό, όχι στους όρους και τα δόγματα της κάθε θρησκείας. Τη σωτηρία των ανθρώπων την καθορίζει ο τρόπος που ζούν όχι το τι πιστεύουν, με τι τελετουργίες και σε ποια γλώσσα λατρεύουν το θεό, θυμηθείτε τα λόγια του ευαγγελίου  «έλεον θέλω και ου θυσίαν» (Μτθ. θ΄, 12).
Ο Χριστός δίδαξε τρόπο ζωής, «ρήματα ζωής αιωνίου»,  πρώτ απ΄όλα και όχι δόγματα αποκλεισμού των άλλων, καταφέρθηκε μάλιστα με πολύ σκληρά λόγια εναντίον των φαρισαίων για την προσκόλλησή τους στο γράμμα του νόμου και στις πλήθους κανονιστικές διατάξεις που αποτέλεσμα είχαν να νεκρώσουν το πνεύμα και να καταντήσουν ανούσια και τυραννική τη θρησκεία. Μπορούμε να στενέψουμε τόσο πολύ τις διαστάσεις των λόγων και τoυ έργoυ του έτσι ώστε να αφορά όχι όλη την ανθρωπότητα αλλά ένα μικρό μόνο κλάσμα της;
Τα λόγια του Χριστού, η παραβολή της «μελλούσης κρίσεως» μας δίνουν την απάντηση: «Ελάτε, λέει, οι ευλογημένοι απ τον πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που σας έχει ετοιμαστεί απ την αρχή του κόσμου. Γιατί πείνασα και μου δώσατε να φάω, δίψασα και μου δώσατε να πιώ, ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε, άρρωστος και μ επισκεφθήκατε, φυλακισμένος και ήρθατε να με δείτε. Τότε θα του απαντήσουν οι άνθρωποι του θεού. Κύριε πότε σε είδαμε να πεινάς και σε θρέψαμε, ή να διψάς και σου δώσαμε να πιείς; Πότε σε είδαμε ξένον και σε περιμαζέψαμε ή γυμνόν και σε ντύσαμε; Τότε θα τους απαντήσει ο βασιλιάς. Σας βεβαιώνω πως αφού τα κάνατε αυτά για έναν από τους άσημους αδελφούς σας  τα κάνατε  σε μένα»,(Ματθ 25, 34-40).
Κριτήριο σωτηρίας των ανθρώπων δεν είναι η πίστη τους, (που σε είδαμε Κύριε;) αυτή άλλωστε είναι προσωρινή, του κόσμου ετούτου, που όταν περάσουμε στην άλλη πλευρά είτε χριστιανοί είμαστε  είτε μουσουλμάνοι ή βουδιστές, εκεί «οψόμεθα τον θεόν καθώς εστί», έναν και τον αυτό για όλους. Κριτήριο σωτηρίας είναι ο συνάνθρωπός μας και ο τρόπος που του φερόμαστε. Εφόσον συναντήσουμε τον άλλο συναντήσαμε το Θεό και σωθήκαμε. Στη θρησκεία της αγάπης δε χωράνε αποκλειστικότητες και αποκλεισμοί, ούτε φανατισμοί και ολοκληρωτικές αντιλήψεις.

Πέμπτη, 7 Οκτωβρίου 2010

Θεολόγος Εν Δράση

                                                                               
Τρίτη μέρα μάθημα με το τμήμα. Ακόμα δεν προλάβαμε καλά καλά να γνωριστούμε. Πρόσωπο έξυπνο με καθαρό βλέμμα που με κοιτάει σταθερά και –Κύριε, να σας ρωτήσω κάτι; Γνέφω καταφατικά και ακούω την ερώτηση τέστ για θεολόγους: «Κύριε, αφού ο Αδάμ και η Εύα έμειναν μόνο με τον Κάιν, που είχε σκοτώσει τον αδελφό του, πως πολλαπλασιάστηκε το ανθρώπινο γένος; Η ερώτηση τελειώνει μέσα στη σιωπή και το ενδιαφέρον των άλλων παιδιών και η αχνή υποψία θριάμβου στο έξυπνο πρόσωπο φανερώνει ότι η δοκιμασία στην οποία υποβάλλομαι είναι κρίσιμη. Περνάω ή μένω στάσιμος στο ενδιαφέρον των μαθητών.
Χαίρομαι να υπάρχουν στην τάξη παιδιά που σκέπτονται, ρωτούν και εκφράζουν απόψεις. Η έγνοια μου να ανταποκριθώ πολλαπλασιάζεται. Η αίσθηση του καθήκοντος επί θύραις. Σύμφωνα με τις οδηγίες του υπουργείου αυτό συνίσταται στο «να ενημερωθούν οι μαθητές για την υφή του θρησκευτικού φαινομένου, να γνωρίσουν ιδιαίτερα το Χριστιανισμό, κατεξοχήν την Ορθοδοξία και να τοποθετηθούν υπεύθυνα».
Να γνωρίσουν τα παιδιά και να τοποθετηθούν υπεύθυνα. Η ευθύνη και το κατόρθωμα η δική μου πρόκληση. Να συνδαυλίσω, σε αρμονία με τους συναδέλφους, τη δίψα των παιδιών να μάθουν, να στραφεί μέρος της δίψας στον κόσμο της θρησκείας. Να αναρωτηθούν ποια ανάγκη του βαθύτερου είναι μας θεραπεύει το θρησκεύειν, πως γεννήθηκαν και τι επαγγέλλονται οι θρησκείες, ποια η επίδρασή τους η θετική και η αρνητική στις ανθρώπινες κοινωνίες.
΄Εχουν ήδη πάρει το βάπτισμα, η κοινότητα τους εισήγαγε από βρέφη στη σχέση της με το θείο, ζουν εμπειρικά  το Χριστιανισμό ενταγμένοι στην Ορθόδοξη διάστασή του. Έθιμα, εικόνες από εκκλησιές, ήχοι πασχαλινοί και μυρωδιά λιβανιού, ανακατεμένα με ψαλμωδίες και γοερά κλάματα στις πρώτες μεταλήψεις, όλα συνιστούν μια στέρεα βάση για την έλογη εισαγωγή του παιδιού στον κόσμο του υπερβατικού. Όχι σαν συναίσθημα αλλά ως συνειδητή γνώση πλέον που θα μετατραπεί σε επίγνωση και υπεύθυνη στάση. Δοσμένα  με τρόπο που να κεντρίζει και όχι να αποκοιμίζει, να γεννάει στο παιδί τη χαρά της ανακάλυψης νέων χωρών, κι όχι να αγκυροβολεί στα αβαθή. Δύσκολο το εγχείρημα, η χαρά της επιτυχίας όμως αξίζει το βάρος της σε χρυσάφι. Γίνεσαι δάσκαλος.
Όλα αυτά περιέχονται στην ερώτηση και το τεστ κρατάει ελάχιστα. Σε δυό λεπτά πρέπει να έχω απαντήσει και να πάρω καλό βαθμό. Σκέφτομαι τι θα πώ. Ίσως ότι οι βιβλικές διηγήσεις είναι τα οχήματα που μεταφέρουν αλήθειες που υπερβαίνουν τα όρια της εμπειρικής πιστοποίησης και ταυτόχρονα οι ίδιες αυτές αλήθειες είναι τα αποστάγματα της εμπειρίας γενεών, θησαυρισμένη πείρα χιλιετιών ανθρώπινου βίου αποτυπωμένη σε λόγο.
«Εν αρχή ην ο λόγος». Των ανθρώπων ο λόγος έχει όρια, είναι  έμπειρος και αποκτημένος με αφάνταστο πόνο και μόχθο. Ο κόσμος 2800 χρόνια πριν ήταν πολύ διαφορετικός απ ότι για μας τους ανήκοντες στον ανεπτυγμένο κόσμο της καταναλωτικής ευζωίας. Οι δυνάμεις της φύσης άγνωστες και οι θεοί πολύ πιο απαραίτητοι απ ότι σήμερα. Τα μακρύ παρελθόν του ανθρώπου, έτσι όπως μας το περιγράφει η παλαιοντολογία, αποτυπώθηκε στη συλλογική μνήμη  ως η «χρυσή εποχή» του ανθρώπου, η προ του λόγου εποχή όπου καλό και κακό δεν έχουν ακόμα αναδυθεί και η ανάγκη και το ένστικτο καθορίζουν πλήρως το πράττειν.
Το πέρασμα στην έλογη ζωή θησαυρίζεται στις Γραφές, όχι μόνο στις Ιουδαϊκές και Χριστιανικές, σαν τη βρώση του «καρπού του γινώσκειν καλόν και πονηρόν», βιώνεται ως «πτώση», έκπτωση και έξωση από μια μακάρια προ-λογική κατάσταση στην πραγματική ζωή όπου  θάνατος, έρωτας και πόνος βασιλεύουν, επειδή είναι πιά γνώση συνειδητή και όχι απλά ενστικτώδη εμπειρία . Η ζωή των ανθρώπων έχει μόχθο, παραμένει ωστόσο ανέκφραστα επιθυμητή και απερίγραπτα ωραία. Ανάγεται έτσι από τους προγόνους μας σε ένα επίπεδο ανώτερο από το υλικό, εννοείται με άλλη  σημασία και διάρκεια, συνδέεται και παίρνει το νόημά της από την πνευματική και μεταφυσική  διάσταση του κόσμου,   η ύπαρξή του αποκτά ψυχή, νόημα και πεπρωμένο, ο άνθρωπος συναντάται για πρώτη φορά με το Θεό.
Αυτή η παρακαταθήκη των παλιών, η αλληλεπίδραση με το υπερφυσικό, και η πάλη με το χοϊκό στοιχείο μεταφέρεται και διδάσκεται από γενιά σε γενιά στα ιερά βιβλία των ανθρώπων. Οχήματα που μεταφέρουν αιώνιες και θεϊκές αλήθειες οι ιστορίες και οι μύθοι, καμιά σημασία αν είναι αληθινά τα γεγονότα ή δημιούργημα του πνεύματος. Αλήθεια είναι αυτό που διδάσκουν, το ουσιώδες και γι αυτό πολύτιμο, όχι το περίβλημα.
Αυτά μου περνούν από το μυαλό τάχιστα, πρέπει όμως να τα μεταφράσω σε γλώσσα και έννοιες κατανοητές που μαζί να κεντρίσουν το ενδιαφέρον και να ικανοποιήσουν τα παιδιά. Θα τα καταφέρω;
Θα δούμε από την αντίδρασή τους. Είναι ο βαθμός μου η στάση των παιδιών. Μιλάμε για αξιολόγηση των εκπαιδευτικών. Ποιος σας είπε ότι οι εκπαιδευτικοί δεν αξιολογούνται; Κάθε μέρα. Κάθε διδακτική ώρα αξιολογούνται. Από τους πιο αυστηρούς κριτές. «Πώς να μιλήσεις στα παιδιά, έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα, και σε κοιτάζουν …» λέει ο Σαββόπουλος, να δείτε πως σε κοιτάζουν. Τα παιδιά σας κάθε μέρα μας αξιολογούν.
Τα κριτήρια όμως της αξιολόγησης είστε εσείς οι γονείς τους , εμείς οι γονείς των παιδιών μορφώνουμε στα παιδιά μας, με το λόγο και κυρίως με το βίο μας, τα κριτήρια και τον τρόπο που κρίνουν. Η εικόνα που σχηματίζουν για μας καθρεφτίζει εσάς. Την εικόνα, της νεοελληνικής κοινωνίας, που έφτασε στη χρεοκοπία και στη γενικευμένη κρίση . Ότι ελάττωμα αποκαλύπτουν οι κρίσεις των παιδιών μας στην παιδεία είναι ελάττωμα και δυσλειτουργία όλων μας. Όλοι έχουμε ευθύνη γι αυτό που ζουν τα παιδιά μας κι όλοι οφείλουμε  ν αλλάξουμε. Το οφείλουμε και είναι χρέος αυτό πιο βαρύ από τα 300 δις που χρωστάμε στους ξένους.
Παίρνω ανάσα, λοιπόν και επιχειρώ την απάντηση…..
Δεν είναι τελικά εύκολο να είσαι θεολόγος…..